YENİPAZAR'IN SİMGESİ
DAGA
(İsmail MERAL)
Daga, keçi sürüsünde damızlık teke'ye denir. Yani keçinin erkeğine teke, tekenin damızlığına daga denir. Sürüde gezen keçilerin en az iki katı büyüklüğündedir. Yenipazar'da bilinen anlamı bu... Bizim Daga (İsmail Meral), fizik olarak çok güçlü kuvvetli olduğundan, kendisi sürüde damızlık yapan erkek tekeye benzetilmiş ve DAGA denmiş. Çocukluğumda çarşıdan bir taş attı mı, mezarlığa düşürürdü. (Elbette şimdiki gibi oralarda ev mev yoktu)
Daga İsmail, gücünün yanı sıra ser verip sır vermeyen bir yiğitti. Eskiden posta, kargo gibi paket ve mektupları gönderecek bir kurum olmadığı için, Yenibazalıla Daga İsmel'i postacı gibi kullanırdı. Posta ve kargo ücretini merak edenleriniz vardır elbet, ücreti bir tas tarna çorbası, bir tepsi bulgur pilavıydı. Yanında soğan, armut topalı ya da erik kurusundan yapılmış hoşaf olursa değme Daga'nın keyfine... Harmanköy'e (nedense aklıma başka bir yer gelmiyor) bir paket götürürken yolda kimselerle konuşmaz, nereye gittiğini söylemezdi. Karşıdan birilerinin geldiğini fark ederse yolunu değiştirir ve kime gönderildiyse mutlaka o kişiyi bulur teslim ederdi. Postacılar alınmasın ama, iadeli taahhütlü ve APS'den daha güvenliydi desem yalan olmaz.
Yardım severdi. Herkesin yardımına koşardı. Karşılığı bir tas çorba ve bir tepsi bulgur pilavı olduktan sonra günlerce odununuzu kırardı. En çok da Deymenci İsmail'e ve bakkal Arif'e çalışırdı. Çünkü onlar kendisini gerçekten çok severdi; sırtını yıkar yeni elbise giydirirlerdi. Aç kalınca her hangi bir eve gider: "Bene epmek ve" derdi.
Daga Fafu'yu severdi. Ya da biz öyle hayallerdik. Çünkü Fafu'nun da Daga gibi biraz akıldan eksikliği vardı. Evlenmelerini ne çok isterdik çocukluğumuzda. Daga İsmail'in daga gibi oluşu bazı kadınları cezbettiğini düşünür fantaziler kurardık. Gövdesi "daga" gibi olmasına karşın, aklı çocuk gibiydi. Küçücük taş parçalarını "yut" deyince yutardı... Para verip "şeyine" bakardık. Daha çok para, ısrar ve tehdit (evet tehdit! Çünkü çocuklardan bile korkar, "sen beni dövecen mi?" diye sorardı) sonucu hangi kadınlarla yattığını söyletirdik. Belki de yalan söylerdi ama biz inanırdık.
Daga'nın yaşadığı ev
Kendisi Yenipazar'da en çok anılan kişidir. İddia ediyorum, Atatürk'ün adı bile Daga kadar geçmiyordur Yenipazar'da. Çünkü artık dilimize "Daga Gibi" diye bir deyim yerleşmiştir:
İnatçı olduğu için: "Daga
gibi inatçı"
Güçlü olduğu için: "Daga gibi kuvvetli"
Saflık yaptığı zaman: "Dagalaşma!.."
Daha buna benzer bir çok örnek mevcut... Daga öleli yıllar olduğu halde, bu
günlerde bile yeni konuşmaya başlayan çocuklar, birbirine kızdıkları
zaman "Daga!" diye küfreder. Yenipazar'da hala Daga lakaplı pek çok
insan vardır. Genelde İsmail adındaki kişilere takılır bu Daga lakabı;
Kayalan Daga, Feti'nin Daga, Muyittin'in Daga gibi... Biraz daha yazarsam Daga
İsmeller'in hışmına uğrarım diye korkuyorum. Çünkü kimse kendisine Daga
denmesinden hoşlanmıyor, Daga biraz saf olduğu için... Ancak Kara Murat gibi
Yenipazarlı olmayan ve Daga'yı tanımayan kişiler söylüyor "Ben Dagayım"
diye. Bunun nedenini açayım biraz. Yenipazar'da yaz gelince-şimdi de pek
farklı değil ya- her soğuk su başına mutlaka rakısını kapan gider sofra
kurar. Böyle bir sofrada, Sinoplu olan ve Yenipazar'daki Mermer Fabrikasında Müdürlük
yapan Kara Murat (YAMAN), her muhabbette sık sık duyduğu bu "Daga"
sözünü merak eder ve sorar: "Nedir bu Daga ya, hiç kimse dilinden düşürmüyor,
her kes herkese 'Daga' diyor?..." diye sorunca, sofrada bulunan Belkeseli
Gaveci Veli UYSAL: "Daga mert insanlara denir, delikanlı olanlara
denir" der. Sohbet ilerledikçe bir ara Kara Murat kalleşlik yapmadığını
ima etmek için: "Ben DAGA'yım arkadaş, yamuk yapmam!" deyince kıyamet
kopar...
Daga anlatmakla bitmez... Sahi bir de şarkısı vardı, kendi bestesi: "Eski de seherin dı dı dı dıt!..." ve "abam bene gazak alıvadı!..."
Daga, bir sonsuz yaşamdır bizim için. Işık içinde yatsın...
Bu satırları sıkılmadan sonuna kadar okuyabildiyseniz artık siz de bir DAGASINIZ!..